Geneeskrachtige kamille in de tuin

Echte kamille (lat. Matricaria recutita) of ook wel medische kamille genoemd, is een geneeskrachtige plant uit de familie van composieten (lat. Asteraceae). Vroeger werd kamille in de Latijnse terminologie aangeduid als Chamomilla. In de volksmond wordt echte kamille ook wel geurige kamille, roomse kamille of zonnetje genoemd. Echte kamille is wijdverspreid en groeit in Europa, Azië, Australië en Noord-Amerika. Als geneeskrachtige plant wordt deze ook geteeld in Noord-Afrika en Zuid-Amerika.

Laat u niet misleiden door kamille-imitaties

Echte kamille lijkt sterk op Roomse kamille (lat. Anthemis nobilis) en akkerkamill (lat. Anthemis arvensis). Roomse kamille is een lage, zeer snel uitbreidende vaste plant, waarvan de bloemen niet de voor kamille karakteristieke geur hebben. Roomse kamille kan ook als gazonvervanging worden gebruikt, omdat deze snel grotere oppervlakken kan bedekken. Overdrijf het niet met de omvang van uw kamillegazon, want het is nogal arbeidsintensief om te onderhouden en onkruidvrij te houden. Het belangrijkste verschil tussen echte kamille en akkerkamille zit in de bloem. Akkerkamille heeft, in tegenstelling tot echte kamille, geen hol bloembodem.

Echte kamille wordt 15-50 cm hoog. De stengel is rechtopstaand en vertakt. De bladeren groeien afwisselend op de stengel en zijn 2x of 3x geveerd. De bloemhoofdjes bestaan uit stralend gerangschikte witte bloemblaadjes en een gele bloembodem die hol is. De vrucht van echte kamille is een zeer klein nootje.

Echte kamille kweken

Het kweken van echte kamille is eenvoudig. De plant past zich gemakkelijk aan verschillende klimatologische omstandigheden aan en gedijt het beste op warmere, tegen wind beschutte locaties. Hij gedijt goed in lichtere kalkrijke bodems met voldoende humus. In te natte of te droge grond zal hij kwijnen, ook van te zure, puur zandige of steenachtige grond houdt hij niet. Het zaaien kan zowel in de herfst als in het voorjaar. Bij herfstteelt overwintert alleen een kleine bladrozet. Vroeg in het voorjaar begint de kamille snel te groeien en bloeit al eind mei, waarbij de opbrengst per plant over het algemeen hoog is. Zaaien kan ook in het voorjaar, alleen verschuift de bloeitijd dan wat. De opbrengsten van voorjaarszaai zijn iets lager, maar het verschil is niet significant. De ideale periode voor herfstteelt is van half augustus tot half september. Als het in deze periode warm genoeg is en er voldoende neerslag valt, ontkiemen de kamilleplanzen zeer snel en hebben ze voor de eerste grote vorst voldoende tijd om goed te wortelen en voldoende groot te worden. Voorjaarszaai vindt plaats in maart – april. Hoe eerder, hoe beter. Er wordt direct in vochtige grond gezaaid. Ook na het zaaien moet de grond constant vochtig gehouden worden. Houd bij het zaaien ook rekening met het feit dat op de plek waar je kamille eenmaal plant, deze altijd zal blijven groeien, omdat je nooit alle bloemen zult kunnen oogsten waaruit zaad ontstaat dat zichzelf uitzaait. Bij zelfuitzaai bedekken de zaden zichzelf niet met grond, bedek ze daarom ook niet met grond bij normaal zaaien. Zaai echte kamillezaden in rijen op circa 15 cm afstand van elkaar of in groepjes. Houd het kamillebed onkruidvrij, zodat onkruid de langzaam groeiende kamille niet verdringt.

Kamille oogsten en bewaren

Het geoogste deel van de kamille zijn de bloemen, die bij droog weer worden geplukt, bij voorkeur 3 – 5 dagen na het openen van de bloemen. Op dit moment zijn de bloemen volledig open, maar nog niet uitgebloeid. Pluk de bloemen met steeltjes van maximaal 2 cm lang. Kamillebloemen moeten zo snel mogelijk worden gedroogd bij een temperatuur tot 40 °C. Bewaar gedroogde kamillebloemen op een droge en koele plaats.

Geneeskrachtige effecten van kamille

Al de Angelen en Saksen waardeerden kamille om zijn geneeskrachtige effecten. Ze beschouwden het als een van de negen heilige kruiden geschonken door de god Odin voor het genezen van de wereld. Tot op de dag van vandaag wordt kamille veelvuldig gebruikt in de volksgeneeskunde. Van kamille worden aftreksels, kompressen, zalven en verschillende tincturen bereid. Kamille wordt vooral gewaardeerd vanwege het hoge gehalte aan blauwe olie, waarvan in het wild groeiende kamille ongeveer 1,5% bevat, gekweekte soorten kunnen tot 3% bevatten. De belangrijkste bestanddelen van de blauwe olie zijn chamazuleen, bisabolol, farneseen, flavonglycosiden, bitterstof en andere. Kamille heeft genezende effecten, verlicht krampen, verhoogt het transpireren en werkt ontstekingsremmend en desinfecterend. Thee van kamillebloemen is nuttig om te drinken bij opgeblazen gevoel, maagklachten en koliek, bij hoest, nuttig is het ook bij verkoudheid, hoest, verschillende ontstekingen, bij vrouwen verlicht het pijnlijke menstruatie of bij menstruatiestoornissen. Inwendig gebruik van kamille heeft een gunstig effect op het zenuwstelsel. Kompressen en baden in kamille helpen bij de behandeling van huiduitslag, bij aambeien, brandwonden, bovendien helpen ze littekenvorming te voorkomen. Het aanbrengen van een kompres op een ontstoken plek heeft bijna wonderbaarlijke effecten, de genezing verloopt zeer snel en effectief. Meestal worden kompressen aangebracht op slecht genezende wonden. Op de ogen worden voorbereide kussentjes aangebracht bij ontsteking van het bindvlies of bij de behandeling van het zogenaamde strontje. Een andere toepassing is gorgelen met kamille bij ontstekingen van de mondholte en bij chronische ontstekingen van de amandelen en het strottenhoofd. Kamille heeft dus een breed scala aan toepassingen en is bovendien, in tegenstelling tot sommige klassieke medicijnen (tabletten), niet verslavend. Bij gebruik in normale doseringen zijn er geen problemen te verwachten. Bij inname van een zeer grote hoeveelheid kamille kunnen misselijkheid en braken optreden. Mensen met een allergie moeten voorzichtig zijn met kamille, omdat kamille enerzijds anti-allergisch werkt, maar anderzijds ook een allergeen is.

Kamille geneest ook dieren

Net zoals mensen, geneest kamille ook dieren. Het wordt aan hen toegediend bij verschillende krampen, koliek, diarree. Bij dieren kunnen ook oppervlakkige verwondingen en slecht genezende wonden met kamille behandeld worden.

Overige toepassingen van kamille

Met een infusie bereid uit kamillebloemen helpt u niet alleen uzelf, maar ook planten. Jonge zaailingen van planten kunt u besproeien met het aftrekstel en zo hun conditie verbeteren, het aftrekstel heeft zich bewezen als preventie tegen het zogenaamde omvallen van zaailingen. Verzwakte planten herstellen zich dankzij kamille sneller en compost rijpt veel sneller na het overgieten met kamille-infusie.

Tsjechische kamille is top...

Tsjechië behoort tot de landen waarvan de kamille als zeer kwalitatief wordt beschouwd. Door langdurige selectie werd hier het ras "Bohemia" gekweekt. Het werd officieel al in 1952 toegelaten. Het ras "Bohemia" wordt gekenmerkt door een hoog gehalte aan chamazuleen in de blauwe olie.